Αντιψυχωσικά

Τα αντιψυχωσικά φάρμακα χρησιμοποιούνται πρώτιστα για την επεξεργασία των ψυχωτικών συμπτωμάτων. H κυριότερη ένδειξη είναι οι ψυχώσεις. Άλλες ενδείξεις χορήγησης είναι μανία, οξύ ψυχωσικό επεισόδιο, παραληρητικές μορφές κατάθλιψης (με ταυτόχρονη χορήγηση αντικαταθλιπτικού), οργανικές ψυχώσεις. Λιγότερο αποτελεσματικά είναι στις χρόνιες παραληρητικές διαταραχές.

Tα αντιψυχωσικά βελτιώνουν τις διαταραχές της σκέψης, της αντίληψης, του συναισθήματος, την υπερκινητική συμπεριφορά και επηρεάζουν θετικά την επανασύνδεση του ασθενούς με το περιβάλλον του. Τα αντιψυχωσικά φάρμακα μπορούν επίσης να  βοηθήσουν στη οργάνωση της σκέψης και της ομιλίας. Επίσης, βοηθούν σε άλλα συμπτώματα, συχνά αποκαλούμενα αρνητικά συμπτώματα. Αυτά περιλαμβάνουν την απόσυρση και την απομόνωση, αδυναμία να νιώσει ή να εκφράσει τα συναισθήματά του, ή έντονη δυσκολία στη λήψη αποφάσεων. Εν ολίγοις, τα αντιψυχωσικά φάρμακα μπορούν να βοηθήσουν να έχει κανείς καλύτερη σύνδεση με την πραγματικότητα

H χορήγηση των αντιψυχωσικών επιτρέπει τον αποτελεσματικό έλεγχο των οξέων ψυχωσικών επεισοδίων και των υποτροπών της νόσου. H συνέχιση της χορήγησης των αντιψυχωσικών μετά την υποχώρηση των συμπτωμάτων σε μειωμένες δόσεις αποβλέπει στην πρόληψη των υποτροπών που εμφανίζονται εβδομάδες ή και μήνες μετά τη διακοπή των φαρμάκων. Στην περίπτωση αυτή προτιμώνται μορφές παρατεταμένης δράσεως.
Πιο πιθανός τρόπος δράσεως θεωρείται ο αποκλεισμός των υποδοχέων D2 της ντοπαμίνης. H ιδιότητα αυτή φαίνεται να συσχετίζεται θετικά με τη θεραπευτική τους αποτελεσματικότητα. Δεν είναι εθιστικά φάρμακα.

Σήμερα, τα παλαιότερα φάρμακα αναφέρονται συχνά ως κλασικά ή πρώτης γενιάς αντιψυχωσικά φάρμακα. Χρησιμοποιούνται ακόμα με τα καλά αποτελέσματα από μερικούς ανθρώπους.

Μια δεύτερης γενεάς ομάδα αντιψυχωτικών φαρμάκων είναι τώρα σε χρήση, χάρις στην συνεχιζόμενη έρευνα. Καλούνται άτυπα αντιψυχωτικά φάρμακα. Τα άτυπα αντιμετωπίζουν ένα ευρύ φάσμα  ψυχωσικών συμπτωμάτων που περιλαμβάνουν: δυσκολία στη συγκέντρωση, έμμονες σκέψεις, αποδιοργάνωση, ευερεθιστότητα, δυσκολία στις σχέσεις με τους άλλους, ακουστικές ψευδαισθήσεις. Αυτά τα φάρμακα προκαλούν συνήθως λιγότερες και ηπιότερες παρενέργειες. Μπορούν πολύ να μειώσουν τον κίνδυνο μυϊκών παρενεργειών και να έχουν ελάχιστη ή καμία επίδραση στα επίπεδα ορμονών.

Αγχολυτικά φάρμακα 

Τα αγχολυτικά φάρμακα περιλαμβάνουν κυρίως τις βενζοδιαζεπίνες, οι οποίες μπορούν να ανακουφίσουν τα συμπτώματα μέσα σε σύντομο χρόνο. Έχουν σχετικά λίγες παρενέργειες: η υπνηλία και η δυσκολία στο συντονισμό των κινήσεων είναι οι πιό κοινές.Επίσης μπορεί να εμφανιστούν κούραση, επιβράδυνση στη σκέψη ή σύγχυση . Αυτές οι παρενέργειες σημαίνουν ότι είναι επικίνδυνο για ανθρώπους που παίρνουν βενζοδιαζεπίνες να οδηγήσουν ή να εργασθούν με μηχανήματα, ειδικά στην έναρξη της αγωγής. Άλλες παρενέργειες είναι σπάνιες.

Οι βενζοδιαζεπίνες ποικίλλουν ως προς τη δράση τους σε κάθε άνθρωπο και μπορούν να λαμβάνονται δύο ή τρεις φορές ημερησίως, μερικές φορές μόνο μία φορά την ημέρα, ή άλλες φορές μόνο όταν χρειάζεται. Συνήθως, ξεκινάει κανείς με χαμηλή δόση και αυξάνεται βαθμιαία έως ότου μειωθούν τα συμπτώματα ή εξαφανιστούν. Η δόση θα ποικίλει πολύ, ανάλογα με τα συμπτώματα και την ιδιοσυγκρασία του κάθε ατόμου.

Oι βενζοδιαζεπίνες έχουν αγχολυτικές, υπνωτικές, αντισπασμικές και μυοχαλαρωτικές ιδιότητες, η κύρια τους όμως ένδειξη είναι οι αγχώδεις διαταραχές και η βραχυχρόνια συμπτωματική θεραπεία του έντονου, παθολογικού άγχους. Δεν έχουν ένδειξη στο άγχος και στην υπερένταση που συνδέονται με προβλήματα της καθημερινής ζωής.

Είναι σημαντικό να απέχει κανείς από τη χρήση αλκοόλ όταν λαμβάνει βενζοδιαζεπίνες, επειδή η αλληλεπίδραση μεταξύ των βενζοδιαζεπινών και του οινοπνεύματος μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές και ενδεχομένως απειλητικές για τη ζωή επιιπλοκές. Είναι επίσης σημαντικό να ενηνερωθεί ο γιατρός για ό,τι άλλα φάρμακα λαμβάνονται.

Οι άνθρωποι που παίρνουν βενζοδιαζεπίνες για εβδομάδες ή  μήνες μπορεί να αναπτύξουν ανοχή  και  εξάρτηση σε αυτά τα φάρμακα. Για αυτούς τους λόγους, τα φάρμακα αυτά συνιστώνται συνήθως  για σύντομες χρονικές περιόδους –ημερών, εβδομάδων ή λίγων μηνών-και μερικές φορές μόνο για καταστάσεις έντονου άγχους ή επεισοδίων πανικού. Εντούτοις, μερικοί ασθενείς μπορεί να χρειαστούν πιο μακρόχρονη θεραπεία. 

Είναι ουσιαστικό να μιλήσει με το γιατρό του πρίν διακόψει κάποιος μια βενζοδιαζεπίνη. Μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα στέρησης εάν διακόψει κανείς την αγωγή απότομα. Τα συμπτώματα μπορούν να περιλαμβάνουν άγχος, ανησυχία, πονοκέφαλο, ίλιγγο, αϋπνία, απώλεια όρεξης. Μια αντίδραση απόσυρσης μπορεί να μπερδευτεί με μια επιστροφή του άγχους επειδή πολλά από τα συμπτώματα είναι παρόμοια. Εφ’όσον κάποιος παίρνει βενζοδιαζεπίνες για μια μακρά περίοδο, η δόση μειώνεται βαθμιαία προτού να σταματήσουν εντελώς. Οι συνήθως χρησιμοποιημένες βενζοδιαζεπίνες περιλαμβάνουν βρωμαζεπάμη (Lexotanil), αλπραζολάμη (Xanax) και διαζεπάμη (stedon).

Το μόνο φάρμακο ειδικό για τις αγχώδεις διαταραχές  εκτός από τις βενζοδιαζεπίνες είναι η βουσπιρόνη. Αντίθετα από τις βενζοδιαζεπίνες, η βουσπιρόνη πρέπει να λαμβάνετα με συνέπεια για τουλάχιστον 2 εβδομάδες για να επιτύχει μια αγχολυτική δράση και επομένως δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο όταν υπάρχει κάποια κρίση άγχους.

Βήτα αναστολείς, φάρμακα που χρησιμοποιούνται συχνά για να αντιμετωπίσουν ταχυκαρδίες και υψηλή αρτηριακή πίεση, χρησιμοποιούνται μερικές φορές για να ελέγξουν το "άγχος απόδοσης" που παρουσιάζεται όταν πρέπει να αντιμετωπίσει ένα άτομο μια συγκεκριμένη αγχωτική κατάσταση- ομιλία, μια παρουσίαση, ή μια σημαντική συνεδρίαση. Συνήθως χρησιμοποιείται η προπανολόλη. 

Επίσης, μια σημαντική κατηγορία φαρμάκων που χρησιμοποιούνται στην αντιμετώπιση των αγχωδών διαταραχών είναι τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα, τα οποία είναι εξίσου αποτελεσματικά σε αυτές τις διαταραχές όπως και στη κατάθλιψη.Συνιστώνται ιδιαίτερα σε αγχώδεις διαταραχές που διαρκούν μεγάλο χρονικό διάστημα .

Aντικαταθλιπτικά

O μηχανισμός δράσης των αντικαταθλιπτικών θεωρείται ότι οφείλεται στην επίδρασή τους στα αμινεργικά συστήματα του εγκεφάλου, ιδίως της σεροτονίνης και της νοραδρεναλίνης, των οποίων ενισχύουν τη δράση στο KNΣ. Eντούτοις, ο παραπάνω μηχανισμός) δεν εξηγούν επαρκώς την επίδραση των αντικαταθλιπτικών στις συναισθηματικές διαταραχές.
Tα αντικαταθλιπτικά φάρμακα περιλαμβάνουν κυρίως τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά (αμιτριπτυλίνη, νορτριπτυλίνη, ιμιπραμίνη, χλωριμιπραμίνη, δοξεπίνη), τα τετρακυκλικά αντικαταθλιπτικά (μιανσερίνη, μαπροτιλίνη), τους εκλεκτικούς αναστολείς της επαναπρόσληψης σεροτονίνης (φλουοξετίνη, φλουβοξαμίνη, σιταλοπράμη, παροξετίνη), τους αναστολείς της επαναπρόσληψης σεροτονίνης και νοραδρεναλίνης (βενλαφαξίνη), τα νοραδρενεργικά και ειδικά σεροτονινεργικά (μιρταζαπίνη) και άλλα (τραζοδόνη, νεφαζοδόνη).
Eκτός από την κατάθλιψη, ορισμένα αντικαταθλιπτικά είναι αποτελεσματικά και στη διαταραχή πανικού με ή χωρίς αγοραφοβία, στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (η κλομιπραμίνη και οι εκλεκτικοί σεροτονινεργικοί αναστολείς) καθώς και σε άλλες καταστάσεις, όπως οι νυκτερινές ενουρήσεις, η βουλιμία, επώδυνα σύνδρομα κ.ά. Λιγότερο αποτελεσματικά είναι στη χρόνια κατάθλιψη (δυσθυμία) και στις διαταραχές προσαρμογής με καταθλιπτική διάθεση.
H κύρια ένδειξη των αντικαταθλιπτικών είναι η μείζων κατάθλιψη, μονοπολική ή διπολική. Στην παραληρητική μορφή απαιτείται ταυτόχρονη χορήγηση αντιψυχωσικού.
Tα αντικαταθλιπτικά είναι αποτελεσματικά σε ποσοστό 70-80% των περιπτώσεων με μείζονα κατάθλιψη. Στο υπόλοιπο ποσοστό, το αντικαταθλιπτικό τους αποτέλεσμα μπορεί να ενισχυθεί με προσθήκη αλάτων λιθίου, τριιωδοθυρονίνης (T3), αμφεταμίνης, κ.ά.  H ηλεκτροσπασμοθεραπεία μπορεί να εφαρμοσθεί ως αρχική θεραπεία, ιδίως σε επείγουσες καταστάσεις, όπως σε κίνδυνο απόπειρας αυτοκτονίας, σε εξασθενημένους ασθενείς καθώς και σε ανθεκτικές περιπτώσεις.
 Hλικιωμένοι ασθενείς απαιτούν μικρότερες (1/2-1/3) δόσεις.
Συχνή αιτία αποτυχίας της αντικαταθλιπτικής θεραπείας είναι η ανεπαρκής δοσολογία και ο ανεπαρκής χρόνος θεραπείας.
Kατά τη χορήγηση της αντικαταθλιπτικής θεραπείας ο ασθενής θα πρέπει να ενημερώνεται και να εφησυχάζεται για τις αναμενόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες, που μπορεί να είναι ενοχλητικές, ιδίως στην αρχή της θεραπείας, καθώς και για τον απαιτούμενο χρόνο εμφάνισης θεραπευτικού αποτελέσματος (2-4 εβδομάδες). Oρισμένα αντικαταθλιπτικά που στερούνται ή έχουν ελαφρές αντιχολινεργικές ιδιότητες είναι περισσότερο ασφαλή (τραζοδόνη, μιανσερίνη) και τα νεότερα αντικαταθλιπτικά, όπως οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης, οι αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης και νοραδρεναλίνης κ.ά) και δεν παρουσιάζουν σημαντική τοξικότητα. Πρέπει να γίνεται προσεκτική εκτίμηση για το ενδεχόμενο κινδύνου απόπειρας αυτοκτονίας, τόσο στην αρχή όσο και στην πορεία της θεραπείας. Σε σπάνιες περιπτώσεις έχει αναφερθεί ότι ασθενείς μπορούν να εκδηλώσουν αυξημένο κίνδυνο απόπειρας αυτοκτονίας στη διάρκεια της θεραπείας . Oι ασθενείς με κίνδυνο αυτοκτονίας δεν θα πρέπει να διατηρούν οι ίδιοι μεγάλη ποσότητα φαρμάκου.
Mετά την υποχώρηση της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας η θεραπεία θα πρέπει να συνεχίζεται για 4-6 περίπου μήνες στην ίδια δοσολογία, ενώ στην περιοδική κατάθλιψη με συχνές υποτροπές η θεραπεία συντήρησης θα πρέπει να συνεχίζεται για 5 περίπου χρόνια.
Για τη θεραπεία και την πρόληψη των υποτροπών της μανίας καθώς και της περιοδικής κατάθλιψης χρησιμοποιείται το λίθιο, η καρβαμαζεπίνη και το βαλπροϊκό οξύ/νάτριο.
Μερικές φορές θα χρειαστεί κάποιο διάστημα πριν βρεθεί ποια αντικαταθλιπτικά χάπια ή  συνδυασμός φαρμάκων είναι αποτελεσματικότερος για σας. Μερικές φορές η δόση πρέπει να αυξηθεί για να είναι αποτελεσματική. Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα πρέπει να ληφθούν τακτικά για τουλάχιστον 8 εβδομάδες προτού να εμφανιστεί η πλήρης θεραπευτική επίδραση.

To Valdoxan ανήκει σε μία ομάδα φαρμάκων που ονομάζονται αντικαταθλιπτικά και χορηγείται για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της κατάθλιψης Ανήκει στα νεότερα αντικαταθλιπτικά με διαφορετικές ιδιότητες από τα υπάρχοντα .